Η υπέρταση είναι μια σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία λόγω του υψηλού επιπολασμού της και της ισχυρής συσχέτισής της με καρδιαγγειακά νοσήματα και πρόωρο θάνατο.
 |
Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Kόρινθος 20100 pharmage@otenet.gr gelis.gr pharmagel.gr Τηλ. 6944280764
|
 |
Αικατερίνη Γκέλη Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια Παπαληγούρα 17 Άσσος Κορινθίας 6944644820 |
Η υπέρταση είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου πρόκλησης καρδιαγγειακών και νεφρικών παθήσεων. Αντίθετα, η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) είναι η πιο κοινή μορφή δευτεροπαθούς υπέρτασης και αυξανόμενα στοιχεία υποδηλώνουν ότι είναι ένας ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Η υπέρταση είναι η κύρια αιτία της χρόνιας νεφροπάθειας Είναι παρούσα σε περισσότερο από το 80% των ασθενών με χρόνια νεφροπάθεια και συμβάλλει στην εξέλιξη αυτής της νόσου.
Στους παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση υπέρτασης περιλαμβάνονται, αλλά δεν περιορίζονται σε αυτούς, η ηλικία, η φυλή, το οικογενειακό ιστορικό, η παχυσαρκία, η σωματική αδράνεια, η χρήση καπνού και η ανεπαρκής πρόσληψη μετάλλων όπως ασβέστιο, κάλιο και μαγνήσιο.
Το μαγνήσιο είναι το δεύτερο πιο άφθονο ενδοκυτταρικό κατιόν στο ανθρώπινο σώμα και παίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό της ινσουλίνης και της τριφωσφορικής αδενοσίνης. Η χαμηλή διατροφική πρόσληψη μαγνησίου έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης σε προοπτικές μελέτες κοόρτης [μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες].
Εξάλλου, κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι τα συμπληρώματα μαγνησίου έχουν αποτελέσματα στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Επιπλέον, τα αναδυόμενα δεδομένα αποκαλύπτουν πιθανούς μηχανισμούς με τους οποίους το μαγνήσιο μπορεί να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση [1].
Η σχέση της χορήγησης μαγνησίου και της μείωσης της αρτηριακής πίεσης μελετήθηκε με μετα-ανάλυση σε έντεκα τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες σε άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη, προδιαβήτη ή άλλες μη μεταδοτικές χρόνιες ασθένειες. Η μελέτη περιελάμβανε 543 συμμετέχοντες με περιόδους παρακολούθησης, που κυμαίνονταν από 1 έως 6 μήνες (μέσος όρος: 3,6 μήνες).
Η δόση στοιχειακού μαγνησίου που χρησιμοποιήθηκε στις κλινικές μελέτες κυμαινόταν από 365 έως 450 mg/ημέρα.
Όλες οι μελέτες ανέφεραν την αρτηριακή πίεση στην έναρξη και στο τέλος της κάθε κλινικής μελέτης.
Τα σταθμισμένα συνολικά αποτελέσματα έδειξαν ότι η ομάδα που έπαιρνε συμπληρωματικό μαγνήσιο είχε σημαντικά μεγαλύτερη μείωση, τόσο της συστολικής (SMD: -0,20; 95% CI: -0,37, -0,03), όσο και διαστολικής αρτηριακής πίεσης (SMD: -0,27, 95% CI: -0,52, -0,03), συγκριτικά προς την ομάδα ελέγχου.
Η συμπληρωματική λήψη μαγνησίου είχε ως αποτέλεσμα μια μέση μείωση κατά 4,18 mm Hg της συστολικής και 2,27 mm Hg της διαστολικής αρτηριακής πίεσης.
Συμπερασματικά: Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι τα συμπληρώματα μαγνησίου μειώνουν σημαντικά την αρτηριακή πίεση σε άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη, προδιαβήτη ή άλλες μη μεταδοτικές χρόνιες ασθένειες [2].
Μαγνήσιο και μείωση της ιδιοπαθούς υπέρτασης
Η μείωση της αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς με ιδιοπαθή υπέρταση, στους οποίους χορηγήθηκε συμπληρωματικά μαγνήσιο μπορεί να αποδοθούν σε δύο σημαντικές αιμοδυναμικές αλλαγές, ήτοι της μείωση του δείκτη συστηματικής αγγειακής αντίστασης και του δείκτη αριστερού καρδιακού έργου [3].
Η συμπληρωματική λήψη μαγνησίου αυξάνει την αποτελεσματικότητα όλων των κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρμάκων
Η μείωση του ενδοκυτταρικού νατρίου και ασβεστίου και η αύξηση του ενδοκυτταρικού μαγνησίου και καλίου βελτιώνει την απόκριση της αρτηριακής πίεσης. Η συμπληρωματική λήψη μαγνησίου αυξάνει επίσης την αποτελεσματικότητα όλων των κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρμάκων.
Μένει να αποδειχθεί οριστικά ότι καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος, το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και οι καρδιακές αρρυθμίες μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν με την πρόσληψη μαγνησίου.
Προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ότι η ευαισθησία στην ινσουλίνη, η υπεργλυκαιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερτροφία της αριστερής κοιλίας και η δυσλιπιδαιμία μπορεί να βελτιωθούν με αυξημένη πρόσληψη μαγνησίου.
Διάφορα γενετικά ελαττώματα στη μεταφορά μαγνησίου σχετίζονται με υπέρταση και πιθανώς με καρδιαγγειακή νόσο. Το μαγνήσιο, χορηγούμενο από το στόμα δρα ως φυσικός αποκλειστής των διαύλων ασβεστίου, αυξάνει το μονοξείδιο του αζώτου [ΝΟ], βελτιώνει τη δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και προκαλεί άμεση και έμμεση αγγειοδιαστολή [4].
Η αποτελεσματική αντιυπερτασική δοσολογία του συμπληρωματικού μαγνησίου
Σε μια συστηματική ανασκόπηση 49 κλινικών μελετών, που δημοσιεύτηκε στο Nutrients τον Ιανουάριο του 2021 μελετήθηκαν 4 κατηγορίες ασθενών: Υπερτασικοί που δεν υποβλήθηκαν σε θεραπεία, δηλαδή, τα άτομα που δεν είχαν λάβει θεραπεία ή δεν χρησιμοποιούσαν αντιυπερτασικά φάρμακα πριν ή κατά τη διάρκεια της μελέτης και ήταν υπερτασικά κατά την έναρξη.
- Μη ελεγχόμενοι υπερτασικοί, δηλαδή, τα άτομα χρησιμοποιούσαν αντιυπερτασικά φάρμακα κατά τη διάρκεια και πριν από τη μελέτη, αλλά εξακολουθούσαν να είναι υπερτασικά κατά την έναρξη.
- Ελεγχόμενοι υπερτασικοί, δηλαδή, τα άτομα χρησιμοποιούσαν αντιυπερτασικά φάρμακα κατά τη διάρκεια και πριν από τη μελέτη και ήταν κανονικά στην έναρξη της μελέτης.
- Νορμοτασικά άτομα, χωρίς θεραπεία με αντιυπερτασικά φάρμακα συν κανονικά στην έναρξη.
Το συμπέρασμα αυτής της μελέτης έδειξε: Οι ελεγχόμενοι υπερτασικοί και οι νορμοτασικοί δεν παρουσιάζουν μείωσης της αρτηριακής πίεσης με την από του στόματος θεραπεία με μαγνήσιο. Όμως το μαγνήσιο λαμβανόμενο από το στόμα (≥240 mg/ημέρα) μειώνει με ασφάλεια την αρτηριακή πίεση σε μη ελεγχόμενους υπερτασικούς ασθενείς που λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα.
Για την ασφαλή μείωση της αρτηριακής πίεσης σε μη θεραπευόμενους υπερτασικούς χρειάζεται να χορηγηθεί μαγνήσιο σε δόση >600 mg/ημέρα. Σε υπερτασικά άτομα που δεν υποβλήθηκαν σε θεραπεία δόσεις <600 mg/ημέρα μπορεί να μην μειώνουν τόσο την συστολική αρτηριακή πίεση, όσο και τη διαστολική, αλλά μπορεί να επιτύχουν με ασφάλεια βελτιώσεις σε άλλους παράγοντες κινδύνου χωρίς παρενέργειες των αντιυπερτασικών φαρμάκων [5].
Όπως αποδείχτηκε σε πειραματόζωα το ταυρικό μαγνήσιο έχει εξέχουσα αντιυπερτασική και καρδιοπροστατευτική δράση μέσω της ισχυρής αντιοξειδωτικής του ιδιότητας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπλήρωμα διατροφής για τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας[6].
Το κιτρικό μαγνήσιο βοηθά στη διατήρηση του κανονικού καρδιακού ρυθμού, ρυθμίζοντας την αγωγιμότητα των ηλεκτρικών σημάτων που ελέγχουν τη ρυθμική λειτουργία της καρδιάς. Κανονικά σε κατάσταση ηρεμίας, καθώς η ηλεκτρική ώθηση κινείται μέσα από την καρδιά, η καρδιά συστέλλεται περίπου 60 έως 100 φορές το λεπτό, ανάλογα με την ηλικία του ατόμου. Κάθε συστολή των κοιλιών αντιπροσωπεύει έναν καρδιακό παλμό.Το κιτρικό μαγνήσιο χρησιμοποιείται συνήθως για την πρόληψη της αρρυθμίας.
Η αρτηριακή δυσκαμψία είναι ένας παράγοντας κινδύνου που σχετίζεται με την αθηρωματοσκλήρυνση που μπορεί να προκαλέσει καρδιαγγειακά προβλήματα. Το κιτρικό μαγνήσιο βοηθά στο να γίνουν τα τοιχώματα των αρτηριών πιο εύκαμπτα, μειώνοντας αυτόν τον κίνδυνο.
Το κιτρικό μαγνήσιο από το στόμα χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια σε ασθενείς με συμπτωματικές εκτακτοσυστολές.
Μελέτες δείχνουν ότι η συχνότητα εμφάνισης έκτακτων συστολών, καθώς και τα συμπτώματα των ασθενών μειώνονται κατά τη διάρκεια της από του στόματος χορήγησης κιτρικού μαγνησίου[7].
Η Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση (RDA) για το μαγνήσιο είναι 400-420 mg (mg) την ημέρα για τους ενήλικες άνδρες και 310-320 mg την ημέρα για τις ενήλικες γυναίκες. Οι γυναίκες που είναι έγκυες μπορεί να αυξήσουν αυτή την ποσότητα σε 350-360 mg την ημέρα.
Καλές πηγές μαγνησίου είναι τα μη επεξεργασμένα (ολικής αλέσεως) δημητριακά, σπανάκι, ξηροί καρποί, όσπρια και λευκές πατάτες (κόνδυλοι).
Στα άτομα με υπέρταση θα συνέβαλε στη ρύθμιση της υπέρτασης, εκτός από τα αντιυπερτασικά φάρμακα και η συμπληρωματική συνδυασμένη χορήγηση ταυρικού και κιτρικού μαγνησίου. Το Magnigkel (Μαγνηγκέλ) είναι συμπλήρωμα διατροφής, του οποίου κάθε κάψουλα περιέχει 28,5mg ταυρικού μαγνησίου και 143mg κιτρικού μαγνησίου. Τα άτομα με υπέρταση μπορούν να παίρνουν ημερησίως μια κάψουλα Magnigkel (Μαγνηγκέλ) το πρωί και μία το βράδυ με το φαγητό, αξιοποιώντας τις εποφελείς ιδιότητες αυτών των δύο μορφών μαγνησίου.

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση
1.Schutten JC, Joosten MM, de Borst MH, Bakker SJL Magnesium and Blood Pressure: A Physiology-Based Approach. . Adv Chronic Kidney Dis. 2018 May;25(3):244-250
2.Dibaba DT, Xun P, Song Y, Rosanoff A, Shechter M, He K.The effect of magnesiumsupplementation on blood pressure in individuals with insulin resistance, prediabetes, or noncommunicable chronic diseases: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2017 Sep;106(3):921-929.
3.Banjanin N, Belojevic G. Changes of Blood Pressure and Hemodynamic Parameters after Oral Magnesium Supplementation in Patients with Essential Hypertension-An Intervention Study. Nutrients. 2018 May 8;10(5):581.
4,Houston M. The role of magnesium in hypertension and cardiovascular disease. J Clin Hypertens (Greenwich). 2011 Nov;13(11):843-7.
5.Rosanoff A, Costello RB, Johnson GH Effectively Prescribing Oral Magnesium Therapy for Hypertension: A Categorized Systematic Review of 49 Clinical Trials. .Nutrients. 2021 Jan 10;13(1):195.
6.Parikshit ShrivastavaRajesh ChoudharyUmashankar NirmalkarAmrita SinghJaya ShreePrabhat Kumar VishwakarmaSurendra H. BodakheMagnesium taurate attenuates progression of hypertension and cardiotoxicity against cadmium chloride-induced hypertensive albino rats.J Tradit Complement Med.H G
7. H G Stühlinger, K Kiss, R Smetana. Significance of magnesium in cardiac arrhythmias. Wien Med Wochenschr. 2000;150(15-16):330-4.